Thói quen nguyên tử – Cuốn sách chưa tìm được đối thủ xứng tầm

Thói quen nguyên tử – Atomic habits của James Clear là một cuốn sách cực kỳ nên đọc, không chỉ bởi vì nó liên tiếp đứng thứ hạng cao nhất trong nhiều tuần liền trên Amazon Charts mà bởi vì mình thực sự thấy nó mang lại những giá trị lợi ích từ những hành động tưởng chừng như nhỏ bé. Các bạn có thể đọc và khám phá từ từ cuốn sách này. Dưới đây là một trong những điều thú vị của cuốn Atomic habits:

1. Một khi thói quen của chúng ta trở nên tự động, chúng ta sẽ ngừng chú ý đến việc mình đang làm: ý nói khi thói quen tốt đã được thực hành liên tiếp, đủ nhiều và trở nên tự động, ta sẽ không cần phải gắng sức quá nhiều mà nó cứ thế diễn ra thật tự nhiên.
2. Một sự thay đổi nhỏ trong những điều bạn nhìn thấy có thể dẫn đến những bước chuyển lớn trong những điều bạn làm: đề cao sự quan trọng của việc “nhìn”. Vì con người quan sát và cảm nhận thế giới qua năm giác quan: nhìn, nghe, ngửi, chạm và nếm. Và thị giác là giác quan mạnh mẽ nhất. Ví dụ: những hàng hóa trong tầm mắt của người mua sẽ có xu hướng được mua nhiều hơn là những mặt hàng được bày kệ phía dưới gần sàn nhà. Bạn cũng có thể thấy là những thương hiệu đắt đỏ hay nằm ở những cửa hiệu có vị trí đắc địa nhất, còn những loại hàng rẻ hơn thì ở những cửa hàng xa hơn, hoặc trong ngõ chẳng hạn.
3. Hãy thiết kế môi trường xung quanh cho thành công của bạn

Tác giả cho rằng mỗi thói quen được khởi xướng từ một “cue”, tức một ám hiệu, và người ta sẽ dễ chú ý hơn tới những ám hiệu nổi bật. Điều đáng buồn là môi trường chúng ta sống và làm việc ít có những ám hiệu như vậy. Ví dụ như khi chiếc đàn guitar bị vứt xó trong tủ thì thật dễ để không chơi, giá sách ở tít trong phòng cho khách thì thật dễ để không đọc… Khi những ám hiệu như chiếc đàn guitar hay những cuốn sách bị khuất mắt khỏi chúng ta thì những thói quen tốt như chơi đàn, đọc sách sẽ dễ dàng bị lờ đi. Do vậy, nếu muốn xây dựng những thói quen tốt thì hãy tạo lập nên một môi trường với những ám hiệu rõ ràng như nếu muốn uống nhiều nước thì hãy đặt những chai nước ở sẵn những vị trí hay đi qua đi lại, muốn luyện tập đàn guitar thì đặt nó ngay giữa phòng khách…

4. Một không gian, một mục đích sử dụng

James Clear cho rằng mỗi phòng chỉ nên có một mục đích sử dụng chính. Bếp thì để nấu ăn, phòng làm việc là để làm việc, và tránh tối đa việc trộn lẫn các thói quen với nhau. Mỗi thói quen nên có một ngôi nhà riêng cho nó. Ví dụ như có nhà văn chỉ sử dụng máy tính cho việc viết lách, dùng máy tính bảng chỉ cho việc đọc, còn điện thoại để dùng mạng xã hội và nhắn tin.

5. Bắt chước số đông

Khi bạn thay đổi một thói quen đi ngược lại với đám đông thì sẽ khó hơn rất nhiều khi thói quen bạn đang hướng tới là những thói quen mà đám đông đang thực hiện. Khi đó sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Ví dụ như khi chúng ta đang không biết nên làm thế nào, ta sẽ nhìn vào đám đông xem họ làm gì. Ví dụ ta sẽ đọc reviews trên Amazon hoặc Yelp hoặc TripAdvisor vì ta muốn bắt chước thói quen mua sắm, ăn uống hoặc du lịch tốt nhất. Vì thông thường chúng ta thà sai theo đám đông còn hơn đúng với mỗi mình mình. Và người ta thích mình được đám đông chấp nhận, hòa hợp với đám đông hơn là được thắng trong một cuộc tranh luận ai đúng ai sai, ai thông minh hơn hay sự thật là như thế nào.

6. Thói quen sẽ trở nên hấp dẫn nếu ta gắn chúng với những cảm xúc tích cực

Hãy tạo ra một nghi thức tạo động lực bằng cách làm gì đó bạn thấy thích ngay trước khi bắt đầu một thói quen khó. Ví dụ: trước khi viết tiểu luận có thể bắt đầu bằng việc bật một bản nhạc rock sôi động (nếu bạn thích).

Có một diễn viên múa gạo cội ngày nào cũng 5 giờ sáng bắt taxi đến tập luyện ở sàn múa, nhưng theo tác giả điểm mấu chốt không phải ở việc tập luyện ở sàn múa từ sáng sớm, mà mấu chốt nằm ở việc “bắt taxi”. Đó chính là sự khởi động.

7. Chìa khóa là bắt đầu với việc lặp đi lặp lại, chứ không phải là sự hoàn hảo: bạn không cần phải chi tiết hóa từng thói quen, bạn chỉ cần luyện tập nó, có mặt ở đó với nó.

Mọi người thường hỏi những câu như “Mất bao lâu để xây dựng một thói quen mới?”, nhưng câu mà người ta thực sự nên hỏi là “Bao nhiêu lần để hình thành một thói quen mới”, cụ thể là “cần bao nhiêu lần lặp lại để làm một thói quen trở nên tự động?” Không có gì là thần kỳ, không quan trọng là 21 ngày hay 30 ngày hay 300 ngày, mà vấn đề là bạn đã thực hành thói quen đó bao nhiêu lần? Có thể là 2 lần trong 30 ngày, hoặc 200 lần. Đó là vấn đề “tần suất” mới chính là thứ tạo ra sự khác biệt.

Vậy nên hãy tự hỏi bản thân “làm thế nào để thiết kế ra một thế giới để dễ dàng làm những điều đúng đắn”. Nếu bạn sẵn lòng chờ đợi phần thưởng, bạn sẽ đối mặt với ít sự cạnh tranh hơn và thường sẽ đạt được kết quả tốt hơn, như có câu nói “the last mile is always the least crowded” (Dặm cuối cùng luôn ít đông đúc nhất).

8. Đừng phá chuỗi

Đừng phá chuỗi những hành động gắn liền với những thói quen của bạn. Ví dụ như đừng phá chuỗi các cuộc gọi bán hàng và việc kinh doanh của bạn sẽ thành công, đừng phá chuỗi tập luyện thể hình vì bạn sẽ sớm có được cơ thể vừa vặn như mong đợi. Vậy nên hãy để ý theo dõi việc thực hành những thói quen của bạn.

9. Bạn không cần phải xây dựng những thói quen mọi người bảo bạn phải làm. Hãy chọn cho mình những thói quen phù hợp nhất, chứ không phải những thói quen phổ biến nhất.
10. Nếu bạn chỉ làm những việc mà bạn thấy thuận tiện hay thấy hứng thú thì khi đó bạn sẽ không bao giờ đủ kiên định để đạt được những thành tựu đáng kể.

Tác giả bảo đảm rằng nếu bạn cố gắng xoay xở để bắt đầu một thói quen và cứ tiếp tục thực hiện với nó, sẽ có những ngày bạn muốn từ bỏ. Nhưng việc tiếp tục tiến lên ngay cả khi nó phiền phức, đau đớn hay kiệt quệ mới tạo nên sự khác biệt giữa một người chuyên nghiệp và nghiệp dư.

Chúc bạn sẽ tìm ra được nhiều điểm hữu ích khác nữa của cuốn Atomic habits của James Clear. Cuốn sách đã được dịch sang tiếng Việt nhưng nếu muốn bạn có thể đọc nó bằng ngôn ngữ gốc – tiếng Anh.

Sweet Fiction